Wat doe jij verkeerd zonder dat je hebt doorhebt en de groep afhaakt?
Je staat klaar om de volgende stap in deze workshop uit te leggen. Nog even vertellen wat ze moeten doen. Jij denkt dat je werkvorm vanzelf spreekt. Maar de groep weet niet eens waarom ze meedoen. Je ziet de telefoons al uit de zakken komen. En jij staat daar, als een leraar voor een klas die niet luistert.
Je denkt: oeps, wat doe ik verkeerd?
Zelf ben ik ook regelmatig in de valkuil gestapt van een slechte aftrap van een werkvorm. Na mijn uitleg hoopte ik dat ze snel en gemotiveerd aan de slag zouden gaan. Inmiddels weet ik behoorlijk zeker dat ze mijn instructies opvolgen, omdat ik onderstaande lessen heb heb geleerd. Ik deel ze graag met jou.
Zeven valkuilen en hoe dit beter te doen
1.⚠️ Geen echt contact met de deelnemers
Ga je zitten of blijf je staan? Als de groep in een kring zit blijf je dan staan of ga je ook zitten?
✅ Bij een kleine groep tot ongeveer tien deelnemers kun je best gaan zitten, waarvoor je op ooghoogte met ze communiceert. Bij grotere groepen kun je vaak beter gaan staan. Ga hier op je eigen gevoel af.
Kijk je ze aan of niet? Uit onderzoek (bv. Argyle, 1972) blijkt verder dat oogcontact de aandacht met 20-30% verhoogt. Oogcontact helpt ook om non-verbale feedback (knikken, fronsen, glimlachen) op te vangen. En zonder oogcontact kom je minder zelfverzekerd over.
✅ Kijk ze aan. Vind je het toch spannend mensen aan te kijken? Kies dan twee of drie deelnemers die je aankijkt: een truc om de groep kleiner te laten lijken. Vind je dat nog te spannend? Kijk naar hun voorhoofd.
2. ⚠️ Te lang uitleggen
Hoe korter hoe beter. Ik weet het nog als de dag van gisteren. Honderd deelnemers hoorden mijn uitleg aan. Halverwege mijn verhaal begonnen deelnemers met elkaar te praten. Oei, ik was ze kwijt!
✅ Leg je opdracht dus zo kort en duidelijk mogelijk uit. Schrijf ze desnoods voor jezelf op een spiekbriefje. Of nog beter: schrijf het op en flip-over of toon het goed leesbaar op een scherm. Zo kunnen ze jouw uitleg nog even nalezen.
3. ⚠️ Je vergeet het waarom te vertellen
Weten waarom motiveert. Als je als deelnemer niet snapt en voelt dat je het komende uur nuttig gaat besteden, voelt dat als snel als verloren tijd en energie.
✅ Sta dus nog eens stil bij het doel van de bijeenkomst. Handig als je het doel voor iedereen leesbaar hebt opgeschreven. En vertel ook wat de deelnemers er zelf aan hebben: what’s in it for me? Zo voorkom je lastige vragen over het waarom en draai je deze demotivator de nek om.
4. ⚠️ Geen aansluiting bij de vorige stap
Logica voorop. Voor deelnemers moeten de programmaonderdelen elkaar logisch opvolgen. Hoe beter ze dit begrijpen, hoe meer gemotiveerd ze zijn om energie te steken in de volgende werkvorm.
✅ Dus leg bij voorbeeld uit: voor de pauze hebben we ideeën verzameld en teruggebracht tot vijf clusters. Daarom gaan we straks in vijf subgroepen aan de slag om deze ideeën verder uit te diepen.
5. ⚠️ Je praat te snel en niemand kan je nog volgen
Te snel praten heeft veel nadelen. Als je nerveus bent praat je al gauw te snel. Dan ligt cognitieve overbelasting op de loer: mensen kunnen niet zo snel al die informatie verwerken. Daardoor missen ze belangrijke details. Uit onderzoek (Miller, 1956 - "The Magical Number Seven") blijkt dat het menselijk ongeveer zeven informatie-eenheden tegelijk kan verwerken. Te snel praten overschrijdt deze capaciteit.
✅ Begin dus low and slow. Niet te langzaam natuurlijk, maar je begrijpt wat ik bedoel. In aflevering 9 van De Facilitator Podcast leer je hoe je je stem beter gebruikt.
6. ⚠️ Ze durven het niet
Geef ze het nodige comfort. Soms ligt een werkvorm buiten de comfortzone van enkele deelnemers. Ze zijn bijvoorbeeld gewend om veilig achter een u-vorm van tafels te zitten en naar een PowerPointpresentatie te luisteren. En dan zitten ineens in een kring zonder tafels. En vraag je ze ook nog om te gaan staan voor de werkvorm line-up! Da’s toch even te veel.
✅ Stel ze dus gerust door bijvoorbeeld te zeggen: het voelt misschien wat onwennig, maar dit is een snelle manier om jullie deze stelling voor te leggen.
7. ⚠️ Vergeten te vragen of ze het begrepen hebben
Je laatste stap. Neem niet zomaar aan dat ze je helemaal hebben begrepen. Voorkom dus dat ze alsnog afhaken.
✅ Vraag ze dus of ze de uitleg hebben begrepen. Een te algemene vraag is: zijn er nog vragen? Deze vraag voelt persoonlijker: wie heeft er nog een vraag over wat we nu gaan doen? En terwijl je deze vraag stelt, kijk je de deelnemers aan. Je ziet vanzelf wel wie er niet kan wachten om aan de slag te gaan en wie er nog twijfelt.
Wil je je volgende sessie nog beter faciliteren?
Maak van deze lijst dan je eigen checklist. En wil je hierin oefenen? Dit onderdeel doen we op dag 2 van Faciliteren als een Pro.
